Wetsontwerp bestuurlijke kwaliteit en integriteit: wat verandert er voor schoolbesturen?

Het ministerie van OCW heeft de ‘Wet bevordering bestuurlijke kwaliteit en integriteit in het funderend onderwijs’ vrijgegeven voor internetconsultatie. De aanleiding is concreet: uit Inspectieonderzoek over de periode 2021–2025 blijkt dat bij bijna 20% van de schoolbesturen de kwaliteitszorg niet op orde is. Bij samenwerkingsverbanden is dat percentage nog hoger.

De minister wil het bestuurlijk vermogen structureel versterken, niet alleen bij het bestuur zelf, maar ook bij het intern toezicht. Het wetsontwerp geeft daaraan invulling via drie pijlers.

Bestuurders en leden van het intern toezicht moeten straks aantoonbaar deskundig zijn op vier terreinen: onderwijskwaliteit en kwaliteitscultuur, het ondersteuningsaanbod, een beheerste en integere bedrijfsvoering, en een zorgvuldige belangenafweging.

De geschiktheidseisen gelden voor zowel schoolbesturen als samenwerkingsverbanden. Daarmee wordt voor het eerst wettelijk vastgelegd waaraan bestuurders en toezichthouders inhoudelijk moeten voldoen,  iets wat in de praktijk tot nu toe primair via de governancecodes werd geregeld.

Het wetsontwerp bevat ook regels over benoemingstermijnen, het evalueren van het functioneren van bestuurders en toezichthouders, en een duidelijker toezichtskader. Daarmee wordt de cyclus van benoeming, functionering en verantwoording formeel verankerd in wetgeving.

De derde pijler raakt aan integriteit en onafhankelijkheid van bestuur en intern toezicht. Het wetsontwerp maakt twee instrumenten verplicht:

• VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag): voor iedereen voor wie dat nu nog niet wettelijk verplicht is.
• VOB (Verklaring Omtrent de Benoembaarheid): een nieuw instrument, af te geven door de minister via DUO. De VOB gaat verder dan de VOG en beoordeelt of iemand benoembaar is in een bestuurlijke of toezichthoudende functie in het onderwijs.

Het wetsontwerp past in een langere ontwikkeling. In opeenvolgende codes voor goed bestuur in het onderwijs is de nadruk op onafhankelijkheid en integriteit steeds sterker geworden. Onderzoek wijst uit dat schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs hierin al verder zijn dan samenwerkingsverbanden — maar het wetsontwerp geldt voor beide.

Integriteit wordt daarbij breed opgevat: het gaat om transparant besturen en toezicht houden, aantoonbare deskundigheid, zuiverheid van belangen, een heldere rolscheiding en goede publieke verantwoording.

De internetconsultatie sluit op 17 april 2026. Tot die datum kan iedereen een reactie indienen via internetconsultatie.nl. Het is dus nog een wetsontwerp, maar de richting is duidelijk.

Schoolbesturen die hun governance al op orde hebben, zullen weinig verrast worden door de inhoud. Voor anderen is dit het moment om de interne structuren kritisch te bekijken:

• Zijn bestuurders en toezichthouders aantoonbaar deskundig op de vier genoemde terreinen?
• Is het intern toezicht voldoende onafhankelijk ingericht?
• Zijn alle benodigde verklaringen en documenten aanwezig en actueel?

GOC Consultants adviseert schoolbesturen en samenwerkingsverbanden bij vraagstukken rondom governance, bestuurlijke inrichting en juridische compliance. Of het nu gaat om een doorlichting van de huidige structuur, ondersteuning bij het implementeren van nieuwe eisen of advies over de gevolgen van dit wetsontwerp, wij denken praktisch en juridisch onderbouwd mee.

Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.