LC: taken zonder tijd? Waarom omvang en structuur bepalend zijn voor een geldige LC-functie

LC is meer dan goed lesgeven

Een LC-functie is niet bedoeld als beloning voor goed functioneren. Uiteraard moet een LC-leerkracht goed onderwijs verzorgen, maar dat geldt ook voor een LB-leerkracht. Het verschil zit in de zwaarte van de functie: de voorbeeldfunctie, de verantwoordelijkheid, de zelfstandigheid en de bijdrage aan de ontwikkeling van het onderwijs binnen de school.

Denk aan het ontwikkelen, coördineren en uitvoeren van schoolbreed reken-, taal-, lees- of burgerschapsbeleid. Of aan het scholen, coachen en begeleiden van collega’s vanuit eigen expertise. Ook het analyseren van opbrengsten op schoolniveau, het doen van verbetervoorstellen, het trekken van een onderwijsinhoudelijk verbetertraject of het begeleiden van startende leerkrachten kan passen bij een LC-profiel.

Daarbij geldt steeds: de naam van de taak is niet doorslaggevend. Het gaat om de inhoud en de zwaarte van de taak.

Een rekenspecialist die vooral materialen verzamelt of een methode volgt, vervult een andere rol dan een rekenspecialist die schoolbreed rekenbeleid ontwikkelt, opbrengsten analyseert, collega’s begeleidt en de uitvoering bewaakt. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar de functienaam of de taaknaam, maar naar wat iemand feitelijk moet doen, waarover beslissingen worden genomen, welke verantwoordelijkheid daarbij hoort en welk effect het werk heeft binnen de school.

Substantiële werkzaamheden

Een belangrijk uitgangspunt bij functiewaardering is dat werkzaamheden die bepalend zijn voor de functiezwaarte niet incidenteel of marginaal mogen zijn. Ze moeten substantieel en structureel onderdeel uitmaken van de functie.

Functiewaardering kijkt naar het totaal van opgedragen werkzaamheden, verantwoordelijkheden, zelfstandigheid, complexiteit, speelruimte en impact. Toch is tijd wel degelijk relevant. In de jurisprudentie wordt bij het begrip ‘substantieel’ vaak gekeken naar de omvang van de zwaardere werkzaamheden binnen het totale takenpakket. Als praktische richtlijn wordt daarbij regelmatig uitgegaan van circa 25 tot 30 procent van de totale werkomvang. GOC Consultants adviseert om 25 procent van de werktijdfactor als duidelijke ondergrens aan te houden.

Dat is geen harde wettelijke norm. Het blijft afhankelijk van de feiten, de omstandigheden en het beleid dat de werkgever consequent voert. Maar de richtlijn helpt wel om het gesprek concreet te maken.

Bij een volledige werktijdfactor betekent dit dat ongeveer een kwart van de werktijd herkenbaar verbonden is aan LC-taken. Bij een kleinere werktijdfactor moet dit naar rato worden bekeken. Als iemand in LC zit, maar slechts af en toe een collega helpt, één keer per jaar een bijeenkomst voorbereidt of incidenteel meedenkt over beleid, dan is dat onvoldoende om te spreken van een substantiële LC-component.

Hoe structureel wordt het werk gedaan?

Naast substantieel is ook structureel van belang. LC-taken horen niet alleen tijdelijk of toevallig aan iemand gekoppeld te zijn. Een eenmalig project, een tijdelijke werkgroep of een losse opdracht maakt een functie nog niet automatisch tot een LC-functie.

Als werkzaamheden langer dan een jaar duren, kunnen ze als structureel worden gezien, tenzij hierover andere afspraken zijn vastgelegd. Een tijdelijke opdracht kan aanleiding zijn om afspraken te maken over taakruimte of een tijdelijke toelage. Maar voor een structurele LC-functie moet de zwaardere rol ook structureel in de functie zijn opgenomen.

Het werkverdelingsplan maakt het concreet

Juist daarom is het werkverdelingsplan zo belangrijk. Daarin wordt zichtbaar welke werkzaamheden binnen de beschikbare werktijd worden uitgevoerd. Als een leerkracht in een LC-functie wordt aangesproken op schoolbrede taken, beleidsontwikkeling, coaching of kwaliteitsverbetering, moet daar ook tijd tegenover staan.

Dat vraagt om concrete afspraken — niet alleen over de vraag wélke taken worden uitgevoerd, maar ook over de beschikbare uren en de verwachte resultaten. Relevante vragen daarbij zijn:

• Welke LC-taken horen concreet bij deze functie?
• Welke verantwoordelijkheid heeft de leerkracht hierbij?
• Gaat het om ontwikkelen van beleid, coördineren van schoolbrede processen, uitvoeren, evalueren, adviseren of scholen van collega’s?
• Hoeveel tijd is hiervoor opgenomen in het werkverdelingsplan?
• Vormen deze taken een substantieel onderdeel van de werktijdfactor?
• Zijn deze taken structureel belegd, voor minimaal een jaar?
• Welke resultaten worden verwacht en hoe wordt daarop teruggekeken?

Juist deze concretisering voorkomt discussie achteraf. De directeur weet waarop gestuurd kan worden. HR kan toetsen of functie, taak en tijd met elkaar kloppen. En de leerkracht weet wat wordt verwacht én welke ruimte daarvoor beschikbaar is.

Voorbeelden van LC-taken

Afhankelijk van de functiebeschrijving en de context van de school kunnen onder meer de volgende taken passen bij een LC-functie:

• Schoolbreed reken-, taal-, lees- of burgerschapsbeleid ontwikkelen, coördineren en uitvoeren
• Opbrengsten op schoolniveau analyseren en op basis daarvan verbetervoorstellen doen
• Collega’s vanuit eigen expertise scholen, coachen en begeleiden
• Onderwijsinhoudelijke verbetertrajecten voorbereiden, trekken, implementeren en evalueren
• Een doorgaande lijn binnen de school ontwikkelen en bewaken
• Startende leerkrachten, zij-instromers of stagiaires begeleiden vanuit een schoolbrede rol
• Intervisie, scholing of professionele leergemeenschappen organiseren
• Als specialist adviseren over passend onderwijs, gedrag, didactiek, ICT of kwaliteitszorg
• De directie adviseren over onderwijsontwikkeling, kwaliteitsverbetering of de inzet van expertise binnen de school

Dit zijn voorbeelden. De precieze waardering hangt altijd af van de feitelijke functie-inhoud, de mate van zelfstandigheid, de verantwoordelijkheid, de complexiteit en de impact binnen de school. Één zwaarder taakonderdeel leidt niet automatisch tot een andere waardering. Het gaat ook om de bijbehorende beslissingsbevoegdheid, verantwoordelijkheid, contacten en het effect van de werkzaamheden.

Wat als LC-taken nooit goed zijn vastgelegd?

In veel scholen is de praktijk historisch gegroeid. Leerkrachten zijn ooit benoemd in LC, maar de bijbehorende taken zijn niet altijd expliciet vastgelegd. Dat vraagt om zorgvuldigheid.

Het belangrijkste uitgangspunt blijft: als LC-taken nooit helder zijn benoemd, kan daarop niet zomaar met terugwerkende kracht worden afgerekend. Wel kan de functie opnieuw worden verduidelijkt en kan samen worden vastgelegd welke taken, verantwoordelijkheden en tijdsbesteding bij de LC-functie horen.

Samengevat: een LC-functie vraagt ook om LC-tijd

De rode draad: een LC-functie moet herkenbaar zijn in het werk, niet alleen in de salarisschaal. Zijn de zwaardere werkzaamheden onvoldoende zichtbaar, onvoldoende omvangrijk of onvoldoende structureel ingebed, dan is het lastig vol te houden dat er sprake is van een volwaardige LC-functie.

Drie voorwaarden zijn daarvoor bepalend:

• Inhoudelijk zwaarder: gaat het om meer dan reguliere leraarstaken?
• Substantieel: is circa 25 procent of meer van de werktijdfactor herkenbaar aan LC-taken verbonden?
• Structureel: zijn de taken minimaal voor een jaar belegd?

Hoe kan GOC Consultants helpen?

GOC Consultants begeleidt schoolbesturen en directies bij het actualiseren van functiegebouwen, het onderscheiden van LB- en LC-functies, het toepassen van functiewaardering en het zorgvuldig vertalen van functiebeschrijvingen naar de praktijk van het werkverdelingsplan.

Wil een organisatie weten of de LC-functies voldoende concreet, substantieel en structureel zijn ingericht? GOC Consultants verzorgt onder meer:

• Voorlichtingsbijeenkomsten voor directies, HR, teams of medezeggenschap
• Advies over de inrichting van LC-functies en het maken van zorgvuldige afspraken
• Ondersteuning bij het actualiseren van functiebeschrijvingen en functiegebouwen
• Begeleiding bij de vertaling naar het werkverdelingsplan
• Advies over historisch gegroeide situaties waarin LC-taken niet goed zijn vastgelegd

Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.